Basen voelen glad aan. Zeep, bleekmiddel en bakpoeder hebben die eigenschap gemeen. Het woord komt van het Latijnse basis, wat fundament betekent. Chemici definiëren een base als een stof die protonen accepteert of elektronenparen afstaat. De Brønsted-Lowry-definitie richt zich op protonacceptatie. De Lewis-definitie richt zich op het afstaan ​​van elektronenparen. Beide definities zijn nuttig, afhankelijk van de context.

In water neemt een base een proton op uit water, waardoor hydroxide-ionen ontstaan. Hoe meer hydroxide-ionen er in een oplossing aanwezig zijn, hoe hoger de pH-waarde. Natriumhydroxide dissocieert volledig in water, waardoor het een sterke base is. Ammoniak neemt slechts gedeeltelijk protonen op, waardoor het een zwakke base is. Net als zuren kunnen basen sterk of zwak, geconcentreerd of verdund zijn. De termen zijn niet uitwisselbaar.

Basen reageren met zuren en vormen daarbij zouten en water. Deze neutralisatiereactie is een van de meest fundamentele in de chemie. Basen reageren ook met vetten en oliën en vormen daarbij zeep, een proces dat verzeping wordt genoemd. Ze denatureren eiwitten, vandaar dat bleekmiddel en loog corrosief zijn. Ze worden gebruikt in industriële processen, waterzuivering en huishoudelijke schoonmaakmiddelen. Het menselijk lichaam gebruikt basen om de pH te bufferen en de homeostase te handhaven.

De pH-schaal meet de zuurgraad en basiciteit. Een pH lager dan 7 is zuur. Een pH hoger dan 7 is basisch. Een pH van 7 is neutraal. De schaal is logaritmisch, dus elke eenheid staat voor een tienvoudige verandering in de waterstofionenconcentratie. Een pH van 12 is een miljoen keer basischer dan een pH van 6.