Lý thuyết khế ước xã hội cho rằng quyền lực chính trị dựa trên sự thỏa thuận giữa những người bị cai trị. Người dân từ bỏ một số quyền tự do để đổi lấy sự bảo vệ và trật tự. Ý tưởng này bắt nguồn từ Hy Lạp cổ đại, nhưng nó trở nên trọng tâm của triết học chính trị hiện đại thông qua Hobbes, Locke và Rousseau. Hobbes lập luận rằng nếu không có chính phủ, cuộc sống sẽ tồi tệ, tàn bạo và ngắn ngủi. Để thoát khỏi trạng thái tự nhiên, người dân đồng ý phục tùng một người cai trị. Locke lập luận rằng trạng thái tự nhiên không phải là cuộc chiến tranh của tất cả chống lại tất cả, mà là thiếu một thẩm phán trung lập. Người dân đồng ý thành lập chính phủ để bảo vệ quyền lợi của họ. Nếu chính phủ thất bại, họ có quyền cách mạng. Rousseau lập luận rằng khế ước xã hội không phải là sự phục tùng một người cai trị mà là sự thể hiện ý chí chung, ý chí tập thể của nhân dân.

Lý thuyết khế ước xã hội đã bị chỉ trích. Một số người cho rằng khế ước này chỉ là hư cấu, rằng không ai thực sự đồng ý với nó. Những người khác lại lập luận rằng nó bỏ qua sự bất bình đẳng quyền lực. Những người bảo vệ lý thuyết này đáp lại rằng khế ước là một thí nghiệm tư duy, một cách để đặt câu hỏi về những nguyên tắc công lý mà người lý trí sẽ lựa chọn. Rawls đã sử dụng khế ước xã hội theo cách này, lập luận rằng các nguyên tắc công lý nên được lựa chọn đằng sau bức màn vô minh. Khế ước xã hội vẫn là một khuôn khổ mạnh mẽ để suy nghĩ về nghĩa vụ chính trị, quyền và công lý.

Các nhà tư tưởng chủ chốt về khế ước xã hội

• Hobbes.
• Locke.
• Rousseau.
• Rawls.

Khế ước xã hội không phải là một sự kiện lịch sử. Nó là một cách để biện minh cho quyền lực chính trị bằng cách đặt câu hỏi về những điều mà người dân sẽ đồng ý.