Mối quan hệ tỉ lệ thuận là mối quan hệ trong đó hai đại lượng có tỉ số không đổi. Chia đại lượng này cho đại lượng kia, ta luôn nhận được cùng một số. Số đó chính là hằng số tỉ lệ. Đồ thị biểu diễn mối quan hệ này là một đường thẳng đi qua gốc tọa độ. Phương trình là y = kx, trong đó k là hằng số.

Nếu một chiếc xe di chuyển với vận tốc không đổi, quãng đường đi được tỷ lệ thuận với thời gian. Quãng đường bằng vận tốc nhân với thời gian. Vận tốc là hằng số tỉ lệ. Gấp đôi thời gian thì quãng đường đi được gấp đôi. Gấp ba thời gian thì quãng đường đi được gấp ba. Tỉ lệ giữa quãng đường và thời gian luôn luôn không đổi.

Đặc điểm mối quan hệ tỷ lệ

• Tỷ lệ không đổi giữa các đại lượng.
• Đồ thị là một đường thẳng đi qua gốc tọa độ.
• Phương trình là y = kx.
• k là hằng số tỉ lệ.
• Nếu một đại lượng bằng không, thì đại lượng kia cũng bằng không.

Các mối quan hệ tỷ lệ thuận có ở khắp mọi nơi. Chu vi của một hình tròn tỷ lệ thuận với đường kính của nó. Hằng số là pi. Giá của táo tỷ lệ thuận với trọng lượng. Hằng số là giá mỗi pound. Lực của một lò xo tỷ lệ thuận với độ giãn của nó. Hằng số là hằng số lò xo. Trong mỗi trường hợp, tỷ lệ là một hằng số. Đồ thị là một đường thẳng đi qua gốc tọa độ. Đó là dấu hiệu của tính tỷ lệ thuận. Không phải tất cả các mối quan hệ tuyến tính đều tỷ lệ thuận. Một đường thẳng có điểm cắt trục y khác 0 là tuyến tính nhưng không tỷ lệ thuận. y = 2x + 3 là tuyến tính. y = 2x là tỷ lệ thuận. Sự khác biệt nằm ở điểm cắt trục y. Các mối quan hệ tỷ lệ thuận bắt đầu từ 0. Khi x bằng 0, y bằng 0. Đó là điểm khác biệt quan trọng. Tính tỷ lệ thuận là một trường hợp đặc biệt của tính tuyến tính.