Bez efektu cieplarnianego Ziemia byłaby zamarzniętą kulą. Średnia temperatura powierzchni wynosiłaby około minus 18 stopni Celsjusza zamiast obecnych 15. Efekt ten działa, ponieważ niektóre gazy w atmosferze pochłaniają promieniowanie podczerwone i emitują je we wszystkich kierunkach, w tym z powrotem w kierunku powierzchni. To zatrzymuje ciepło i utrzymuje planetę w cieple wystarczającym do życia. Proces ten jest naturalny i trwa od miliardów lat.

Problemem jest nasilenie tego efektu. Działalność człowieka spowodowała wzrost emisji gazów cieplarnianych do atmosfery, głównie dwutlenku węgla pochodzącego ze spalania paliw kopalnych. Więcej gazów oznacza więcej uwięzionego ciepła. Rezultatem jest globalne ocieplenie. Poziom dwutlenku węgla jest obecnie wyższy niż kiedykolwiek od co najmniej 800 000 lat, a prawdopodobnie od kilku milionów. Wzrost ten jest szybki. Naturalne zmiany w stężeniu dwutlenku węgla zazwyczaj zachodzą na przestrzeni tysięcy lat. Emisje antropogeniczne wzrosły o około 50 procent od czasu rewolucji przemysłowej, w ciągu zaledwie dwóch stuleci.

Główne gazy cieplarniane

• Dwutlenek węgla: pochodzący ze spalania paliw kopalnych i wylesiania.
• Metan: pochodzący z hodowli zwierząt, wysypisk śmieci i wycieków gazu.
• Podtlenek azotu: z nawozów i przemysłu.
• Para wodna: najpowszechniej występująca, wzmacniająca inne efekty.

Efekt cieplarniany sam w sobie nie stanowi problemu. Problem polega na tym, że podkręciliśmy tempo za bardzo i za szybko.