Użyteczność mierzy, jak łatwo użytkownicy mogą używać zaprojektowanego produktu do osiągnięcia swoich celów. Klamka, którą można pociągnąć, gdy trzeba ją nacisnąć, nie spełnia kryteriów użyteczności. Proces płatności, w którym ukryty jest przycisk płatności, frustruje użytkowników. Termin ten wywodzi się z badań nad czynnikami ludzkimi i stał się centralnym elementem projektowania oprogramowania w latach 80. i 90. XX wieku, kiedy Jakob Nielsen i inni opublikowali heurystykę do oceny interfejsów.

Użyteczność ma kilka wymiarów. Łatwość uczenia się: jak szybko nowy użytkownik może wykonać podstawowe zadania. Wydajność: jak szybko może pracować doświadczony użytkownik. Zapamiętywalność: jak dobrze przeciętny użytkownik pamięta interfejs po dłuższej przerwie. Współczynnik błędów: jak często użytkownicy popełniają błędy i jak łatwo je naprawiają. Satysfakcja: jak przyjemne jest doświadczenie. Produkt może uzyskać dobre wyniki w jednych testach, a słabe w innych. Złożone narzędzie profesjonalne może być wydajne, ale trudne do nauczenia.

Wspólne zasady użyteczności

• Widoczność stanu systemu.
• Zgodność systemu ze światem rzeczywistym.
• Kontrola i swoboda użytkownika.
• Spójność i standardy.
• Zapobieganie błędom i przejrzyste odzyskiwanie danych.

Testowanie użyteczności jest w zasadzie proste. Obserwuj, jak prawdziwi ludzie próbują korzystać z produktu. Rób notatki. Popraw to, co ich dezorientuje. Powtarzaj.