Gebruiksvriendelijkheid meet hoe gemakkelijk mensen een ontworpen product kunnen gebruiken om hun doelen te bereiken. Een deurklink die uitnodigt om te trekken terwijl je hem moet duwen, voldoet niet aan de gebruiksvriendelijkheidseisen. Een afrekenproces waarbij de betaalknop verborgen is, frustreert gebruikers. De term is afkomstig uit onderzoek naar menselijke factoren en werd centraal in softwareontwerp in de jaren 80 en 90, toen Jakob Nielsen en anderen heuristieken publiceerden voor het evalueren van interfaces.

Gebruiksvriendelijkheid kent verschillende dimensies. Leerbaarheid: hoe snel een nieuwe gebruiker basistaken kan uitvoeren. Efficiëntie: hoe snel een ervaren gebruiker kan werken. Onthoudbaarheid: hoe goed een incidentele gebruiker de interface onthoudt na verloop van tijd. Foutpercentage: hoe vaak gebruikers fouten maken en hoe gemakkelijk ze die kunnen herstellen. Tevredenheid: hoe prettig de ervaring aanvoelt. Een product kan op sommige aspecten goed scoren en op andere slecht. Een complexe professionele tool kan efficiënt zijn, maar moeilijk te leren.

Algemene bruikbaarheidsprincipes

• Inzicht in de systeemstatus.
• Overeenkomst tussen systeem en werkelijkheid.
• Gebruikerscontrole en -vrijheid.
• Consistentie en normen.
• Foutpreventie en duidelijk herstel.

Gebruiksvriendelijkheidstesten zijn in principe eenvoudig. Observeer echte mensen die het product proberen te gebruiken. Maak aantekeningen. Los op wat ze verwarrend vinden. Herhaal dit proces.