Tantra is een verzameling rituele en meditatieve systemen die zich binnen het hindoeïsme en boeddhisme hebben ontwikkeld, ongeveer vanaf het midden van het eerste millennium na Christus. Het woord zelf kan 'weefgetouw' of 'raamwerk' betekenen, wat suggereert dat het een complex geheel van praktijken en teksten betreft.

Kenmerkende eigenschappen zijn onder meer het gebruik van mantra's, complexe visualisaties van godheden, rituele diagrammen die bekend staan ​​als mandala's of yantra's, en in sommige stromingen het doelbewuste gebruik van substanties of handelingen die gewoonlijk als onzuiver worden beschouwd. Het doel is snelle transformatie: de realisatie van de identiteit van de beoefenaar met het goddelijke, of het bereiken van zowel spirituele bevrijding als wereldse macht. Hindoeïstische tantra is vaak gericht op de verering van Shiva en Shakti; boeddhistische tantra, met name in de Tibetaanse vormen, integreert godheidsyoga binnen een Mahayana-filosofisch kader.

In de populaire verbeelding is tantra soms gereduceerd tot een seksuele techniek. Hoewel bepaalde antinomische teksten wel seksuele symboliek en, in zeldzame gevallen, seksuele rituelen bevatten, draait het grootste deel van de tantrische praktijk om visualisatie, mantra's en innerlijke yogische processen. Overdracht vindt doorgaans plaats van leraar op zorgvuldig voorbereide leerling; geheimhouding en initiatie blijven belangrijk in veel tradities.

Tantra beschouwt het lichaam en de zintuigen niet als obstakels die verworpen moeten worden, maar juist als middelen tot ontwaking wanneer ze op de juiste manier begrepen en ingezet worden.