Stimulusgeneralisatie is de neiging om te reageren op stimuli die lijken op de oorspronkelijke geconditioneerde stimulus. Pavlov conditioneerde een hond om te kwijlen bij een bepaalde toon. De hond kwijlde ook bij vergelijkbare tonen. De reactie generaliseerde. De hond maakte geen onderscheid. Hij reageerde op de categorie van vergelijkbare geluiden.

Generalisatie is adaptief. Het helpt organismen te reageren op nieuwe situaties. Een kind dat gebeten is door een grote hond, kan bang worden voor alle grote honden. Dat is generalisatie. Het kan nuttig zijn. Het kan echter ook problematisch zijn. Angst voor alle honden is verlammend. Discriminatie is het tegenovergestelde. Het is anders reageren op verschillende prikkels. Het kind leert dat sommige honden vriendelijk zijn. Dat is discriminatie.

Voorbeelden van stimulusgeneralisatie

• Angst voor alle honden na gebeten te zijn door een hond.
• Na conditionering ontstaat er speekselproductie met vergelijkbare tinten.
• Ik voel me angstig op alle scholen na een slechte ervaring op één school.
• Reageren op alle rode stoplichten nadat je hebt geleerd om bij één stoplicht te stoppen.
• Allergische reactie op soortgelijke voedingsmiddelen.

Stimulusgeneralisatie is een fundamenteel leerprincipe. Het werd aangetoond door Pavlov en Watson. Watsons onderzoek met Little Albert toonde aan dat angst geconditioneerd en gegeneraliseerd kon worden. Albert werd geconditioneerd om bang te zijn voor een witte rat. Vervolgens werd hij bang voor witte konijnen, witte maskers en witte bontjassen. De angst generaliseerde. Het onderzoek was onethisch. Het zou vandaag de dag niet worden goedgekeurd. Maar het toonde wel de kracht van generalisatie aan. Generalisatie is het tegenovergestelde van discriminatie. Generalisatie is breed. Discriminatie is smal. Beide zijn noodzakelijk. Generalisatie helpt ons te reageren op nieuwe dingen. Discriminatie helpt ons om er op de juiste manier op te reageren. De balans tussen beide is leren. Te veel generalisatie leidt tot fouten. Te veel discriminatie leidt tot rigiditeit. Het organisme moet leren wanneer te generaliseren en wanneer te discrimineren. Dat is de uitdaging van adaptatie.