Een regime dat ernaar streeft vrijwel elk aspect van het openbare en privéleven te controleren, is totalitair. In tegenstelling tot gewoon autoritarisme mobiliseert totalitarisme de bevolking door middel van een dominante ideologie, één grote partij en alomvattende surveillance en propaganda.

Klassieke voorbeelden zijn Stalins Sovjet-Unie, nazi-Duitsland en bepaalde fasen van het maoïstische China. De staat dringt door in de economie, cultuur, het onderwijs en het gezinsleven. Onafhankelijke organisaties worden vernietigd of geabsorbeerd. Terreur en ideologie werken samen om conformiteit af te dwingen en de samenleving te hervormen volgens de visie van het regime.

Totalitaire ambities worden nooit volledig verwezenlijkt; er blijven kleine gebieden van privéleven en informeel verzet bestaan. Het concept blijft nuttig om maximaal invasieve dictaturen te onderscheiden van autoritaire systemen die ruimere zones van autonomie toestaan. De menselijke kosten van totalitaire experimenten hebben ze tot een centrale negatieve referentie in het politieke denken gemaakt.

Wanneer een partij de waarheid zelf als gezag claimt, is de gewone politiek al lang achterhaald.