Ένα καθεστώς που επιδιώκει να ελέγξει σχεδόν κάθε πτυχή της δημόσιας και ιδιωτικής ζωής είναι ολοκληρωτικό. Σε αντίθεση με τον συνηθισμένο αυταρχισμό, ο ολοκληρωτισμός κινητοποιεί τον πληθυσμό μέσω μιας κυρίαρχης ιδεολογίας, ενός ενιαίου μαζικού κόμματος και διάχυτης παρακολούθησης και προπαγάνδας.

Κλασικά παραδείγματα περιλαμβάνουν τη Σοβιετική Ένωση του Στάλιν, τη ναζιστική Γερμανία και ορισμένες φάσεις της μαοϊκής Κίνας. Το κράτος διεισδύει στην οικονομία, τον πολιτισμό, την εκπαίδευση και την οικογενειακή ζωή. Ανεξάρτητοι οργανισμοί καταστρέφονται ή απορροφώνται. Η τρομοκρατία και η ιδεολογία συνεργάζονται για να επιβάλουν τη συμμόρφωση και να αναδιαμορφώσουν την κοινωνία σύμφωνα με το όραμα του καθεστώτος.

Οι ολοκληρωτικές φιλοδοξίες δεν υλοποιούνται ποτέ πλήρως. Θύλακες ιδιωτικής ζωής και άτυπη αντίσταση εξακολουθούν να υπάρχουν. Η έννοια παραμένει χρήσιμη για τη διάκριση των άκρως επεμβατικών δικτατοριών από τα αυταρχικά συστήματα που αφήνουν ευρύτερες ζώνες αυτονομίας. Το ανθρώπινο κόστος των ολοκληρωτικών πειραμάτων τα έχει καταστήσει κεντρική αρνητική αναφορά στην πολιτική σκέψη.

Όταν το κόμμα διεκδικεί εξουσία πάνω στην ίδια την αλήθεια, η συνηθισμένη πολιτική έχει ήδη αφεθεί πίσω.