Georganiseerde verenigingen die het overheidsbeleid willen beïnvloeden zonder zelf kandidaten voor een ambt voor te dragen, worden belangengroepen genoemd. Ze vertegenwoordigen industrieën, beroepsgroepen, vakbonden, milieuorganisaties, identiteitsgroepen en talloze andere achterban.

Belangengroepen lobbyen bij wetgevers, voeren rechtszaken, mobiliseren kiezers en beïnvloeden het publieke debat door middel van onderzoek en mediacampagnes. Hun middelen – geld, informatie, ledenaantal – bepalen hun toegang en invloed. De pluralistische theorie beschouwt ze als gezonde kanalen voor vertegenwoordiging; critici waarschuwen voor machtsmisbruik en ongelijke invloed ten gunste van goed gefinancierde belangen.

Registratie- en openbaarmakingsregels zijn bedoeld om de transparantie te vergroten. De grens tussen belangengroepen en partijen kan vervagen wanneer groepen de nominatieprocessen effectief domineren of wanneer partijen coalities van groepsbelangen worden. Effectieve democratische systemen vereisen zowel levendige groepsactiviteit als waarborgen tegen de vertekening van publieke doelen door private macht.

Een goed georganiseerde belangengroep kan een onderwerp op de agenda houden, lang nadat de algemene publieke aandacht is weggeëbd.