Tolerantie is het afnemende effect van een medicijn na herhaalde toediening van dezelfde dosis. Iemand die eerst sterke effecten ervoer van een kleine hoeveelheid alcohol of opioïden, heeft uiteindelijk grotere hoeveelheden nodig om dezelfde intensiteit te bereiken. Het lichaam heeft zich aangepast.

Verschillende mechanismen spelen een rol. Metabolische tolerantie treedt op wanneer de lever efficiënter wordt in het afbreken van het geneesmiddel. Cellulaire of farmacodynamische tolerantie omvat veranderingen op het niveau van receptoren en intracellulaire signalering. Gedragstolerantie kan ontstaan ​​wanneer iemand leert de effecten van het geneesmiddel te compenseren in vertrouwde omgevingen.

Tolerantie is nauw verwant aan fysieke afhankelijkheid. Wanneer het medicijn wordt weggenomen, mist het aangepaste systeem de gebruikelijke prikkels en treden ontwenningsverschijnselen op. Niet elk medicijn veroorzaakt significante tolerantie, en de snelheid waarmee tolerantie zich ontwikkelt, verschilt sterk per stof en per persoon.

• Verminderde respons op een bepaalde dosis.
• Metabolische en cellulaire mechanismen
• Gaat vaak gepaard met fysieke afhankelijkheid.
• Verschilt per medicijn en per persoon.

Inzicht in tolerantie is essentieel voor een veilige dosering en voor het verklaren van de escalerende consumptiepatronen die bij veel verslavingsproblematiek worden waargenomen.