Aan de buitenrand van het continentaal plat wordt de zeebodem abrupt steiler en daalt af naar de diepe oceaan. Deze continentale helling daalt van ongeveer 200 meter tot enkele duizenden meters over een relatief korte horizontale afstand. Hellingsgraden van enkele graden komen vaak voor; op sommige plaatsen wordt de helling doorsneden door onderzeese canyons.

Sediment dat de rand van het continentale plat bereikt, kan instabiel worden en in troebelingsstromen de helling afstromen, waardoor canyons ontstaan ​​en sedimentwaaiers worden afgezet op de continentale helling eronder. De helling zelf is een overgangszone tussen het productieve, door licht beïnvloede continentale plat en de donkere, voedselarme diepzee. Biologische gemeenschappen veranderen snel met de diepte langs deze gradiënt.

De helling is tevens een grensgebied voor de exploratie van grondstoffen en een route voor het transport van koolstof en verontreinigende stoffen vanuit kustwateren naar de diepe oceaan. Het in kaart brengen en bemonsteren van de helling blijft een uitdaging vanwege het steile terrein en de diepte. Onderzeese aardverschuivingen op continentale hellingen kunnen lokale tsunami's veroorzaken, wat een extra dimensie van geologische risico's toevoegt aan het onderzoek ernaar.

Veel van 's werelds grootste onderzeese canyons snijden door de continentale helling en kunnen qua omvang wedijveren met canyons op het land.