Gedragseconomie combineert psychologie en economie om te verklaren waarom mensen vaak irrationeel handelen. De standaard economische theorie gaat uit van rationele actoren die kosten en baten afwegen. In werkelijkheid stellen mensen dingen uit, geven ze te veel uit en volgen ze de massa. Gedragseconomen bestuderen deze hiaten.

Belangrijke concepten zijn onder andere verliesaversie (verliezen doen meer pijn dan winsten prettig aanvoelen), verankering (het eerste getal dat we zien, verstoort onze inschatting) en voorkeur voor het heden (we geven de voorkeur aan onmiddellijke beloningen boven uitgestelde). Dit zijn geen eigenaardigheden. Het zijn voorspelbare patronen die markten, overheidsbeleid en persoonlijke financiën vormgeven.

De nudgetheorie past deze inzichten toe. Een kantine die fruit op ooghoogte plaatst en snoep op een hoge plank, stimuleert gezondere keuzes zonder iets te verbieden. Automatische inschrijving voor pensioenregelingen verhoogt de spaarpercentages. Critici vrezen manipulatie, maar de bewijzen tonen aan dat kleine ontwerpwijzigingen grote effecten kunnen hebben.

Kernideeën

• Verliesaversie
• Verankering en kadering
• Voorkeur voor het heden en uitstelgedrag
• Sociaal bewijs en kuddegedrag
• Nudges en keuze-architectuur