De ecliptica is het pad dat de zon gedurende een jaar aan de hemel lijkt af te leggen. Het is niet de zon die beweegt, maar de aarde die eromheen draait, en ons perspectief dat verandert. De ecliptica is de projectie van het baanvlak van de aarde op de hemelbol.

De ecliptica is belangrijk omdat de planeten en de maan er dichtbij blijven. Ze draaien allemaal in ongeveer hetzelfde vlak, waardoor ze lijken te bewegen langs hetzelfde pad als de zon. Daarom liggen de dierenriemconstellaties langs de ecliptica. Het woord dierenriem komt van een Griekse uitdrukking die 'cirkel van kleine dieren' betekent, en de tekens geven aan waar de zon zich op verschillende momenten van het jaar bevindt.

De ecliptica is ongeveer 23,5 graden gekanteld ten opzichte van de hemelevenaar. Die kanteling is de reden dat we seizoenen hebben. Wanneer de zon zich ten noorden van de hemelevenaar bevindt, krijgt het noordelijk halfrond meer direct zonlicht en zijn de dagen langer. Wanneer de zon zich ten zuiden van de hemelevenaar bevindt, krijgt het zuidelijk halfrond dat.

De ecliptica snijdt de hemelevenaar ook op twee punten: de lente-equinox en de herfst-equinox. Deze punten dienen als referentiepunt voor de rechte klimming en vormen het beginpunt van het astronomische jaar.