Kinh tế học cổ điển cho rằng con người là những người tính toán lý trí. Họ cân nhắc chi phí và lợi ích, ghi nhớ mọi thông tin liên quan và lựa chọn bất cứ điều gì tối đa hóa lợi ích của bản thân. Bất cứ ai từng mua thẻ tập gym vào tháng Giêng đều biết điều này không hoàn toàn đúng.
Kinh tế học hành vi xem xét nghiêm túc sự phức tạp của bộ não con người. Nó mượn các nguyên tắc từ tâm lý học để giải thích tại sao chúng ta chi tiêu quá mức vào ngày lĩnh lương, tại sao chúng ta bám víu vào những khoản đầu tư thua lỗ, và tại sao một lựa chọn mặc định trên một biểu mẫu có thể thúc đẩy hàng triệu người tiết kiệm nhiều hơn. Lĩnh vực này bắt đầu phát triển mạnh vào những năm 1970 khi Daniel Kahneman và Amos Tversky bắt đầu ghi nhận những sai lệch có hệ thống trong phán đoán. Sau đó, Richard Thaler đã chỉ ra cách những sai lệch đó định hình thị trường và chính sách công.
Một số phát hiện đã trở thành công cụ thực tiễn. Ví dụ, việc tự động đăng ký tham gia các kế hoạch hưu trí tận dụng quán tính theo hướng có lợi. Những hiểu biết khác lại đáng lo ngại hơn: các công ty thiết kế các chiêu trò đăng ký và định giá khó hiểu vì họ biết người tiêu dùng sẽ không đọc kỹ các điều khoản nhỏ.
Ý tưởng chính
- Tâm lý né tránh thua lỗ: thua lỗ gây đau đớn gấp đôi so với cảm giác dễ chịu khi đạt được lợi ích tương đương.
- Hiệu ứng neo: con số đầu tiên chúng ta thấy sẽ làm sai lệch các ước tính sau này.
- Thiên kiến hiện tại: chúng ta đánh giá quá cao những phần thưởng trước mắt và đánh giá thấp những phần thưởng trong tương lai.
- Cách diễn đạt: cách lựa chọn được diễn đạt sẽ ảnh hưởng đến quyết định của chúng ta.
Comments
No comments yet. Be the first to share a thought.
Leave a comment