Pozitivizm, bilginin bilimsel gözlemden geldiğini savunur. Metafiziği anlamsız olarak reddeder ve iddiaların ampirik olarak doğrulanabilir olması gerektiğinde ısrar eder. Auguste Comte, 19. yüzyılda bu hareketi kurmuş ve insan düşüncesinin üç aşamadan geçtiğini savunmuştur: teolojik, metafizik ve pozitif. Pozitif aşamada, neden sorusunu sormayı bırakır ve nasıl sorusuna odaklanırız. Özleri değil, düzenlilikleri tanımlarız. Viyana Çevresi ile ilişkilendirilen 20. yüzyıl hareketi olan mantıksal pozitivizm, bu programı resmileştirmeye çalışmıştır. Anlamlı ifadelerin ya matematik gibi analitik ya da bilim gibi ampirik olarak doğrulanabilir olduğunu savunmuştur. Bunun dışındaki her şey anlamsızdır.

Mantıksal pozitivizm kendi ağırlığı altında çöktü. Doğrulama ilkesinin kendisi ampirik olarak doğrulanabilir değildir. Ancak pozitivizm felsefe, bilim ve sosyal bilimler üzerinde kalıcı bir iz bıraktı. Titiz ampirik araştırmayı ve spekülasyona karşı şüpheciliği teşvik etti. Psikolojide davranışçılığı, antropolojide yapısalcılığı ve sosyolojide nicel yöntemleri etkiledi. Eleştirmenler, pozitivizmin çok dar olduğunu, anlamı, yorumu ve değerleri göz ardı ettiğini savunuyor. Savunucuları ise araştırmayı dürüst tuttuğunu söylüyor. Pozitivizm ve eleştirmenleri arasındaki tartışma, sosyal bilimler felsefesinde devam ediyor.

Pozitivist temalar

• Ampirik doğrulama. İddialar gözlem yoluyla test edilebilir olmalıdır.
• Metafiziğin reddi. Doğrulanamayan iddialar anlamsızdır.
• Bilimin birliği. Tüm bilimler ortak bir yöntemi paylaşır.
• Değer tarafsızlığı. Bilim, normatif yargılardan arınmış olmalıdır.

Pozitivizm, her ne kadar ikisi örtüşse de, ampirizmle aynı şey değildir. Ampirizm bir bilgi teorisidir. Pozitivizm ise bir bilim programıdır.