Fiksacja funkcjonalna to tendencja do postrzegania obiektu wyłącznie w kategoriach jego zwyczajowej funkcji. Tendencja ta uniemożliwia wykorzystanie obiektu w nowy sposób, który rozwiązałby problem.

W problemie ze świecą uczestnicy otrzymują świeczkę, pudełko zapałek i pinezki, a następnie proszeni są o zamontowanie świecy na ścianie. Wielu nie dostrzega, że ​​pudełko zapałek można opróżnić i przymocować do ściany jako platformę. Pudełko jest w ich umysłach utrwalone jako pojemnik. Podobne przeszkody pojawiają się, gdy narzędzie lub przedmiot codziennego użytku musi zostać ponownie użyte w nieprzewidzianym celu.

Fiksacja funkcjonalna jest silniejsza, gdy zwykła funkcja obiektu jest demonstrowana tuż przed problemem, a słabsza, gdy obiekt jest prezentowany poza swoim typowym kontekstem. Wiedza specjalistyczna może zarówno pomagać, jak i przeszkadzać: dogłębna znajomość właściwości obiektu może sugerować nowe zastosowania, ale silne skojarzenie ze standardowym zastosowaniem może je blokować. Celowe wymienianie alternatywnych funkcji lub robienie sobie przerwy może osłabić fiksację.

Ta sama wiedza, która sprawia, że ​​przedmiot jest użyteczny w codziennych okolicznościach, może uczynić go niewidzialnym w niezwykłych okolicznościach.