Każdy organizm dryfujący z prądami oceanicznymi i niezdolny do pływania pod ich prądami jest uważany za plankton. Kategoria ta obejmuje bakterie, archeony, fitoplankton, zooplankton oraz stadia larwalne wielu większych zwierząt. Klasy wielkościowe wahają się od wirusów do meduz o średnicy kilku metrów.

Plankton stanowi podstawę morskich sieci pokarmowych i napędza główne cykle biogeochemiczne. Fitoplankton wytwarza materię organiczną; zooplankton żeruje na niej i przekazuje energię rybom i innym konsumentom. Codzienne pionowe migracje zooplanktonu stanowią jeden z największych ruchów biomasy zwierząt na planecie.

Pobieranie próbek planktonu tradycyjnie odbywa się za pomocą siatek i butelek; czujniki optyczne i akustyczne oraz metody badania DNA środowiskowego poszerzają możliwości obserwacyjne. Zespoły planktonu szybko reagują na zmiany temperatury, składników odżywczych i drapieżnictwo, co czyni je czułymi wskaźnikami zmian środowiskowych. Ich rozmieszczenie i cykle sezonowe ulegają zmianom pod wpływem ocieplenia i zakwaszenia oceanów w wielu regionach.

Litr powierzchniowej wody morskiej może zawierać miliony pojedynczych organizmów planktonowych.