Efekty specjalne to praktyczne efekty powstające na planie filmowym. Powstają podczas filmowania, a nie w postprodukcji. Należą do nich eksplozje, deszcz, śnieg, ogień, dym i animatronika. Są fizyczne, namacalne i realistyczne. Stanowią przeciwieństwo efektów wizualnych, które są cyfrowe. Efekty specjalne są tak stare jak kino. Georges Méliès stosował je na początku XX wieku. Nadal są używane, często w połączeniu z efektami wizualnymi.

Efekty specjalne tworzy kierownik ds. efektów specjalnych wraz ze swoją ekipą. Aranżują eksplozje, obsługują wieże deszczowe i kontrolują ogień. Budują animatroniczne stworzenia, które poruszają się i mrugają. Tworzą wiatr, mgłę i odłamki. Współpracują z reżyserem i operatorem, aby zintegrować efekty z ujęciem. Muszą być bezpieczne, powtarzalne i wizualnie przekonujące. Nieudany efekt specjalny może kogoś zranić lub zrujnować ujęcie.

Efekty specjalne mają swoje zalety. Są realistyczne, więc aktorzy na nie reagują. Są rejestrowane kamerą, więc nie trzeba ich później dodawać. Mogą być tańsze niż efekty cyfrowe w niektórych ujęciach. Mają jednak też ograniczenia. Nie da się za ich pomocą stworzyć smoka ani statku kosmicznego. Nie da się ich cofnąć. Trzeba je resetować dla każdego ujęcia. Najlepsze filmy wykorzystują zarówno efekty praktyczne, jak i cyfrowe, dobierając odpowiednie narzędzie do każdego ujęcia. Efekty specjalne to fizyczna magia kina.