Speciale effecten zijn praktische effecten die tijdens de opnames worden gecreëerd, niet in de nabewerking. Ze omvatten explosies, regen, sneeuw, vuur, rook en animatronics. Ze zijn fysiek, tastbaar en echt. Ze vormen het tegenovergestelde van visuele effecten, die digitaal zijn. Speciale effecten zijn zo oud als de filmkunst zelf. Georges Méliès gebruikte ze al in het begin van de twintigste eeuw. Ze worden nog steeds gebruikt, vaak in combinatie met visuele effecten.

Speciale effecten worden gecreëerd door een supervisor van speciale effecten en zijn of haar team. Zij installeren explosies, bedienen regentorens en beheersen vuur. Ze bouwen animatronische wezens die bewegen en knipperen. Ze creëren de wind, de mist en het puin. Ze werken samen met de regisseur en de cameraman om de effecten in de opname te integreren. De effecten moeten veilig, herhaalbaar en visueel overtuigend zijn. Een mislukt speciaal effect kan iemand verwonden of een opname verpesten.

Speciale effecten hebben voordelen. Ze zijn realistisch, waardoor de acteurs erop reageren. Ze worden direct met de camera vastgelegd, waardoor ze niet achteraf hoeven te worden toegevoegd. Voor bepaalde scènes kunnen ze goedkoper zijn dan digitale effecten. Maar ze hebben ook hun beperkingen. Je kunt er geen draak of ruimteschip mee creëren. Ze kunnen niet ongedaan gemaakt worden. Ze moeten voor elke opname opnieuw ingesteld worden. De beste films gebruiken zowel praktische als digitale effecten, waarbij voor elke scène het juiste middel wordt gekozen. Speciale effecten zijn de fysieke magie van de film.