De standaarddeviatie is een maat voor de spreiding van de waarden in een dataset rond het gemiddelde. Het is de wortel van de variantie, oftewel het gemiddelde van de kwadratische verschillen ten opzichte van het gemiddelde. Een lage standaarddeviatie betekent dat de waarden dicht bij het gemiddelde liggen; een hoge standaarddeviatie betekent dat ze over een groter bereik verspreid zijn.

In de psychologie en het onderwijs wordt de standaarddeviatie gebruikt om testscores, IQ-verdelingen en onderzoeksresultaten te interpreteren. In een normale verdeling valt ongeveer 68% van de waarden binnen één standaarddeviatie van het gemiddelde, ongeveer 95% binnen twee en ongeveer 99,7% binnen drie – de empirische regel.

Formule

• Bevolking: σ = √(Σ(x − μ)² / N)
• Voorbeeld: s = √(Σ(x − x̄)² / (n − 1))

De standaarddeviatie wordt uitgedrukt in dezelfde eenheden als de oorspronkelijke gegevens, waardoor deze beter te interpreteren is dan de variantie.