Een politieke organisatie die met succes een monopolie op legitieme macht binnen een afgebakend territorium claimt, is een staat. Deze handhaaft de orde, onttrekt grondstoffen en levert collectieve goederen via een geïnstitutionaliseerde overheid.

Staten beschikken over een permanent bestuurlijk personeel, vastgestelde grenzen en worden door andere staten erkend. Ze variëren van sterk en capabel tot fragiel of mislukt. Staatsvorming omvatte historisch gezien oorlogvoering, belastingheffing en de geleidelijke uitbreiding van het bestuurlijke bereik. Hedendaagse staten worden geconfronteerd met uitdagingen als gevolg van globalisering, niet-statelijke gewapende groeperingen en soms zelfs vanuit hun eigen samenleving.

De staat is te onderscheiden van de zittende regering en van de natie als culturele gemeenschap. De continuïteit van de staat ondanks regeringswisselingen is een teken van institutionalisering. De politicologie beschouwt de staat zowel als een actor in internationale betrekkingen als de centrale structuur van de binnenlandse politiek.

Wanneer het staatsmonopolie op geweld instort, keert de politiek terug naar private macht en onzekerheid.