De instantie die wetten maakt, is de wetgevende macht. Deze kan eenkamerig of tweekamerig zijn, en de leden worden doorgaans gekozen. Wetgevende machten debatteren over maatschappelijke vraagstukken, vertegenwoordigen diverse kiezersgroepen, autoriseren uitgaven en houden toezicht op de uitvoerende macht.

Commissiesystemen maken specialisatie mogelijk. Partijorganisaties structureren de stemming en de agendabeheersing. In parlementaire systemen is het vertrouwen van de wetgevende macht van belang voor de regering; in presidentiële systemen worden de wetgevende en uitvoerende macht afzonderlijk gekozen en zijn ze vaak verdeeld. De procedure – hoe wetsvoorstellen worden ingediend, besproken, gewijzigd en erover gestemd – heeft een grote invloed op de uitkomst.

Effectieve wetgevende organen vinden een evenwicht tussen beraadslaging en besluitvorming, en tussen representatie en bestuurbaarheid. Slecht functionerende organen leiden tot patstellingen, ondoorzichtigheid of dominantie door nauwe belangen. Het publieke vertrouwen in wetgevende organen is vaak laag, maar geen enkel democratisch systeem functioneert zonder een goed werkend wetgevend orgaan. Hervormingsvoorstellen richten zich periodiek op campagnefinanciering, ethiek, herindeling van kiesdistricten en interne regels.

De kwaliteit van een democratie hangt nauw samen met de kwaliteit van haar wetgevende macht.