De moderne democratie wordt gekenmerkt door volksheerschappij, uitgeoefend via vrije en eerlijke verkiezingen van vertegenwoordigers. Burgers kiezen hun bestuurders, kunnen hen regelmatig vervangen en genieten van fundamentele rechten die politieke concurrentie zinvol maken.

Essentiële elementen zijn onder meer algemeen kiesrecht voor volwassenen, alternatieve informatiebronnen, vrijheid van vereniging en de rechtsstaat. Democratieën verschillen in institutioneel ontwerp – presidentieel of parlementair, meerderheids- of proportioneel – maar ze delen het principe dat legitiem gezag voortvloeit uit de instemming van het volk.

Democratie garandeert geen verstandig beleid of sociale gelijkheid. Wel biedt ze mechanismen om tekortkomingen te corrigeren en minderheden te beschermen door middel van grondwettelijke beperkingen. Terugval treedt op wanneer gekozen leiders de onafhankelijke instellingen ondermijnen die concurrentie in stand houden. Continue burgerparticipatie en institutionele waakzaamheid zijn nodig om democratische praktijken te handhaven.

Het recht om tegen zittende politici te stemmen blijft het meest kenmerkende aspect van de democratie.