Het stoïcisme leert dat deugd het enige goede is en dat al het andere, gezondheid, rijkdom, reputatie, onverschillig is. De stoïcijnen, gesticht door Zeno van Citium rond 300 v.Chr., betoogden dat we ons moeten richten op wat we wél kunnen beheersen: onze oordelen, onze verlangens, onze daden. Wat we niet kunnen beheersen, het weer, andere mensen, het verleden, zou ons niet moeten storen. Het doel is apatheia, een staat van kalmte die voortkomt uit het begrijpen van de natuur en het accepteren van wat er gebeurt. Marcus Aurelius, Epictetus en Seneca zijn de bekendste stoïcijnen. Marcus was een Romeinse keizer, Epictetus een voormalige slaaf en Seneca een staatsman en toneelschrijver. Hun geschriften zijn praktische handleidingen om goed te leven onder druk.

Het stoïcisme heeft de laatste jaren een heropleving doorgemaakt, vooral onder mensen die op zoek zijn naar veerkracht in onzekere tijden. Het gaat er niet om emoties te onderdrukken, maar om er niet door beheerst te worden. Het gaat niet om passiviteit, maar om deugdzaam handelen, ongeacht de gevolgen. De stoïcijnse praktijken van negatieve visualisatie, dagboekschrijven en mindful acceptatie zijn overgenomen door moderne zelfhulp en cognitieve therapie. Critici beweren dat het stoïcisme kil kan zijn en relaties en emoties onderwaardeert. Verdedigers antwoorden dat het stoïcisme ze juist op de juiste manier waardeert, als dingen om van te genieten, maar niet om van afhankelijk te zijn. Het stoïcisme is een filosofie van innerlijke vrijheid.

Stoïcijnse principes

• Deugd is het enige goede. Al het andere is onverschillig.
• Control. Focus op wat je kunt beheersen.
• Acceptatie. Accepteer wat je niet kunt beheersen.
• Rustig. Cultiveer apathie, vrijheid van verstorende hartstochten.

Stoïcisme is niet hetzelfde als passiviteit. Het is een oproep tot actie, geleid door rede en deugd.