Verwachtingen beïnvloeden de ervaring. Vertel een patiënt dat hij een krachtige pijnstiller krijgt en hij kan verlichting voelen, zelfs als het pilletje suiker bevat. Dat is het placebo-effect, en het is sterk genoeg om elk onderzoek te vertekenen dat er geen rekening mee houdt. In een blind onderzoek wordt informatie voor de deelnemers verborgen gehouden om te voorkomen dat hun verwachtingen de resultaten beïnvloeden.

Bij een enkelblind onderzoek weten de deelnemers niet of ze de behandeling of een controlemiddel krijgen. De onderzoekers weten dit wel, wat een ander probleem met zich meebrengt: hun verwachtingen kunnen van invloed zijn op hoe ze de uitkomsten meten, hoe ze met de deelnemers omgaan en hoe ze ambigue resultaten interpreteren. Daarom is het dubbelblinde ontwerp, waarbij noch de deelnemers noch de onderzoekers weten wie wat krijgt, de standaard voor klinische studies. Een derde variant, het drievoudig blinde onderzoek, houdt ook de analisten die de cijfers verwerken in het ongewisse totdat de code is ontcijferd.

Waarom blindheid belangrijk is:

• Placebo-effect. Geloof in de behandeling kan daadwerkelijke verlichting van de symptomen opleveren.
• Observer bias. Onderzoekers kunnen onbewust de voorkeur geven aan de behandelingsgroep.
• Rapportagebias. Deelnemers kunnen de voordelen overschatten of de bijwerkingen onderschatten.
• Analysevertekening. Statistici maken mogelijk andere keuzes als ze de groepstoewijzingen kennen.

Blindering is niet altijd mogelijk. Chirurgische onderzoeken zijn bijvoorbeeld moeilijk te vervalsen. Wanneer blindering mislukt, gebruiken onderzoekers andere methoden om vertekening te verminderen.