De volkstaal is de taal of het dialect dat gesproken wordt door de gewone mensen van een land of regio. Het is de alledaagse spreektaal van een gemeenschap, in tegenstelling tot een formele of literaire taal. Latijn was de geleerde taal van middeleeuws Europa. De volkstaal was wat mensen thuis spraken.

De opkomst van de volkstaal was een keerpunt in de literatuur. Dante schreef De Goddelijke Komedie in het Italiaans, niet in het Latijn. Chaucer schreef in het Middelengels. Luther vertaalde de Bijbel in het Duits. Deze keuzes maakten literatuur en religie toegankelijk voor mensen die nooit Latijn hadden geleerd. Schrijven in de volkstaal is vaak directer en levendiger. Het vangt de ritmes van de echte spraak. Maar het kan ook lokaal en tijdelijk zijn. Een woord of uitdrukking in de volkstaal wordt mogelijk niet begrepen door buitenstaanders. In modern gebruik kan volkstaal verwijzen naar elke gespecialiseerde taal van een groep, zoals de volkstaal van jazzmuzikanten of internetjargon.

Historische voorbeelden

• Dante's Goddelijke Komedie in het Italiaans
• Chaucers Canterbury Tales in Middelengels
• Luthers Bijbel in het Duits
• Mark Twain's gebruik van het Amerikaanse dialect