Een archaïsme is een woord, uitdrukking of stijlfiguur die niet meer algemeen gebruikt wordt en nu opzettelijk ouderwets aanvoelt. Schrijvers gebruiken het om een ​​vervlogen tijdperk op te roepen, om waardigheid te verlenen of soms om ironische afstand te creëren.

Spenser vulde The Faerie Queene met archaïsche taal om een ​​ridderlijk verleden te suggereren. Latere dichters en romanschrijvers hebben hun toevlucht genomen tot 'thou', 'hath' of verouderde woorden wanneer ze de sfeer van vroeger Engels wilden nabootsen. In historische fictie kan dit middel de authenticiteit vergroten; in hedendaagse literatuur dreigt het, bij overmatig gebruik, gekunsteld of pretentieus over te komen. Sommige archaïsmen blijven voortbestaan ​​in vaste uitdrukkingen, juridische taal of religieuze rituelen, lang nadat ze uit het dagelijks spraakgebruik zijn verdwenen.

Het effect hangt af van de mate waarin de lezer beseft dat de taal niet meer actueel is. Wanneer die herkenning er is, opent het archaïsme een klein venster naar een andere tijd. Zo niet, dan wekt het woord slechts verwarring of leidt het af.

Een taalkundig fossiel dat opzettelijk in een moderne zin wordt geplaatst, is een archaïsme.