In de jaren zeventig gebeurde er iets wat economen voor onmogelijk hielden. Inflatie en werkloosheid stegen tegelijkertijd. De standaard Phillips-curve gaf aan dat ze in tegengestelde richtingen bewogen. Stagflatie, een combinatie van stagnerende groei en hoge inflatie, doorbrak die regel en dwong tot een herziening van de macro-economische theorie.

De aanleiding was een aanbodschok. OPEC legde in 1973 een olie-embargo op, waardoor de ruwe olieprijzen verviervoudigden. Hogere energiekosten dreven de prijzen in de hele economie op. Tegelijkertijd vertraagde de groei en steeg de werkloosheid. Centrale banken stonden voor een dilemma. Renteverhogingen zouden de inflatie bestrijden, maar de recessie verergeren. Renteverlagingen zouden de groei stimuleren, maar de inflatie doen toenemen. Er was geen goede optie.

De ervaring liet een blijvende indruk achter. Het overtuigde centrale banken ervan om inflatiebestrijding prioriteit te geven, zelfs ten koste van een hogere werkloosheid. Paul Volcker, voorzitter van de Federal Reserve van 1979 tot 1987, verhoogde de rente tot bijna 20 procent om de inflatie te beteugelen. Het werkte, maar het leidde tot een ernstige recessie. Sindsdien is stagflatie zeldzaam, hoewel de stijging van de energieprijzen en de inflatie in 2022 de vrees voor een terugkeer aanwakkerde.

Stagflatie veroorzaakt

• Aanbodschokken zoals olie-embargo's
• Buitensporige geldgroei
• Loon-prijsspiralen
• Slechte beleidsreacties
• Externe economische verstoringen