In 2008 gaf de centrale bank van Zimbabwe een biljet van 100 biljoen dollar uit. Daar kon je nog geen brood van kopen. Dat is hyperinflatie, een extreme en ongecontroleerde prijsstijging. Economen definiëren het vaak als een inflatie van meer dan 50 procent per maand, die zich opstapelt tot astronomische jaarlijkse percentages. Duitsland in 1923, Hongarije na de Tweede Wereldoorlog, Zimbabwe in de jaren 2000 en Venezuela in de afgelopen jaren zijn de klassieke voorbeelden.

Hyperinflatie begint meestal met een begrotingscrisis. De overheid kan niet genoeg lenen of heffen om de uitgaven te dekken, dus drukt ze geld bij. Naarmate de prijzen stijgen, daalt de reële waarde van de belastinginkomsten, waardoor er meer geld bijgedrukt wordt. De cyclus versnelt. Mensen haasten zich om contant geld uit te geven voordat het waarde verliest, wat de prijzen nog verder opdrijft. Uiteindelijk wordt de valuta waardeloos en nemen mensen hun toevlucht tot ruilhandel of buitenlands geld.

Het stoppen van hyperinflatie vereist drastische maatregelen. Overheden moeten bezuinigen, belastingen verhogen en vaak de oude munt vervangen door een nieuwe of koppelen aan een stabiele buitenlandse valuta. Deze maatregelen zijn pijnlijk en politiek riskant. Maar hyperinflatie is nog erger. Het vernietigt spaargeld, verlamt investeringen en kan regeringen ten val brengen.

Waarschuwingssignalen

• Geld bijdrukken om tekorten te financieren
• Snel verlies van vertrouwen in de valuta
• Mensen die direct contant geld uitgeven
• Wijdverbreid gebruik van buitenlandse valuta
• De centrale bank geeft steeds grotere coupures uit.