Bijen verzamelen nectar. Bloemen worden bestoven. Beide profiteren ervan. Dat is mutualisme, een relatie waarbij beide soorten baat hebben bij de samenwerking. De term omvat een breed scala aan partnerschappen. Sommige zijn obligaat, wat betekent dat de soorten niet zonder elkaar kunnen overleven. Vijgen en vijgenwespen zijn daar een voorbeeld van. De wesp bestuift de vijg en legt haar eieren erin. Geen van beide kan zich voortplanten zonder de ander. Andere mutualismen zijn facultatief, wat betekent dat de partners weliswaar alleen kunnen overleven, maar het samen beter doen.

Mutualisme kent vele vormen. Poetsvissen eten parasieten van grotere vissen, waardoor ze een maaltijd krijgen terwijl de grotere vissen zich van de parasieten ontdoen. Mycorrhiza-schimmels verbinden zich met plantenwortels en helpen ze water en mineralen op te nemen; in ruil daarvoor geven de planten de schimmels suikers. Mieren beschermen acaciabomen tegen herbivoren en krijgen in ruil daarvoor onderdak en voedsel. Deze relaties zijn niet altijd gelijkwaardig. Een van de partners kan valsspelen en profiteren zonder iets terug te doen. Na verloop van tijd kan bedrog het mutualisme destabiliseren.

Veelvoorkomende mutualismen

• Bestuiving: door bijen, vlinders en bloemen.
• Poetsvissen en hun gastheren.
• Mycorrhiza-schimmels en plantenwortels.
• Mieren en acaciabomen.

Mutualisme is niet hetzelfde als altruïsme. Elke partner streeft zijn eigen belangen na. De relatie blijft bestaan ​​omdat beide partners er beter van worden.