Sommige soorten vertellen je meer over een omgeving dan andere. Een indicatorsoort is een soort waarvan de aanwezigheid, afwezigheid of toestand de gezondheid van een ecosysteem weerspiegelt. Korstmossen zijn gevoelig voor luchtvervuiling. Hun verdwijning uit een bos duidt op een slechte luchtkwaliteit. Larven van eendagvliegen hebben schoon, zuurstofrijk water nodig. Hun afwezigheid in een beek wijst op vervuiling of een laag zuurstofgehalte. Kikkers, met hun doorlaatbare huid, zijn gevoelig voor veranderingen in de waterchemie en uv-straling. Een afname van de kikkerpopulatie waarschuwt vaak voor grotere milieuproblemen.

Indicatorsoorten zijn nuttig omdat ze goedkoper en sneller te monitoren zijn dan het meten van elke variabele in een ecosysteem. Ecologen gebruiken ze om vervuiling, klimaatverandering en habitatdegradatie te volgen. Maar deze aanpak heeft zijn beperkingen. Een soort kan gevoelig zijn voor de ene factor en tolerant voor een andere. De populatie kan afnemen om redenen die niets met het bredere ecosysteem te maken hebben. De beste monitoringprogramma's gebruiken meerdere indicatoren tegelijk, in combinatie met directe metingen van de water-, lucht- en bodemomstandigheden.

Algemene indicatorsoorten

• Korstmossen: luchtkwaliteit, met name zwaveldioxide.
• Eendagvliegen en steenvliegen: schoon zoet water.
• Kikkers en salamanders: waterchemie en UV-straling.
• Koralen: oceaanwatertemperatuur en zuurgraad.

Indicatorsoorten zijn niet alleen kanaries in de kolenmijn. Het zijn ook soorten die op zichzelf bescherming verdienen, en hun achteruitgang is een verlies, ongeacht wat het ons vertelt.