Iedereen verbruikt grondstoffen en produceert afval. De ecologische voetafdruk meet hoeveel land- en wateroppervlakte een bevolking nodig heeft om te produceren wat ze consumeert en te verwerken wat ze weggooit. Deze wordt uitgedrukt in mondiale hectares, een gestandaardiseerde eenheid die rekening houdt met verschillende soorten land: akkerland, weidegrond, bos, visgronden en bebouwd gebied. Het concept werd begin jaren negentig ontwikkeld door Mathis Wackernagel en William Rees.

De ecologische voetafdruk verschilt enorm. Een persoon in de Verenigde Staten gebruikt ongeveer acht hectare van de aarde. Een persoon in India gebruikt er ongeveer één. Als iedereen zou leven zoals de gemiddelde Amerikaan, zou de mensheid meerdere aardes nodig hebben om aan de vraag te voldoen. Het wereldwijde gemiddelde overschrijdt momenteel het vermogen van de planeet om zich te herstellen, wat betekent dat we het natuurlijk kapitaal uitputten. Dit verschil wordt ecologische overschrijding genoemd. Koolstofemissies door de verbranding van fossiele brandstoffen vormen het grootste deel van de meeste ecologische voetafdrukken.

Wat de voetafdruk omvat

• Landbouwgrond voor voedsel en vezels.
• Weidegrond voor vee.
• Bos voor houtproductie en koolstofabsorptie.
• Visgronden en bebouwd gebied.

Critici merken op dat de meetmethode complexe afwegingen vereenvoudigt. Alle land wordt als gelijkwaardig beschouwd en waterschaarste of verlies aan biodiversiteit worden niet meegenomen. Toch geeft het een ruwe indicatie van hoeveel natuur onze levensstijl vereist.