Wederkerigheid is de uitwisseling van goederen of diensten zonder formeel betaalmiddel of contract. Het is gebaseerd op sociale verplichting, niet op wettelijke handhaving. Je geeft nu iets omdat je later iets verwacht, of omdat je iets verschuldigd bent. De uitwisseling kan direct plaatsvinden of jaren later. Het kan evenwichtig zijn, waarbij evenveel waarde wordt gegeven als ontvangen, of algemeen, waarbij niemand de balans opmaakt.

Marshall Sahlins onderscheidde drie vormen. Gegeneraliseerde wederkerigheid komt voor tussen naaste familieleden, waarbij delen wordt verwacht en terugbetaling niet strikt noodzakelijk is. Evenwichtige wederkerigheid betreft directe uitwisseling tussen mensen die geen intieme vrienden zijn, met de verwachting van een gelijkwaardige tegenprestatie binnen een redelijke termijn. Negatieve wederkerigheid is een poging om iets voor niets te krijgen, door middel van onderhandelen, diefstal of uitbuiting. Afhankelijk van de relatie kunnen dezelfde mensen zich met alle drie bezighouden.

Voorbeelden uit het dagelijks leven

• Het delen van vlees na de jacht.
• Een buurman helpen met het bouwen van een huis.
• Het uitwisselen van cadeaus tijdens de feestdagen.
• Onderhandelen op een markt.

Wederkerigheid verbindt mensen. Het schept vertrouwen, verplichting en de verwachting van toekomstige interactie. Markten kunnen functioneren zonder wederkerigheid. Gemeenschappen niet.