In een matrilineair afstammingssysteem worden afstamming en groepslidmaatschap via de moederlijn doorgegeven. Een kind behoort tot de afstamming van de moeder, niet die van de vader. Bezit, titels en rituele rechten kunnen van een man overgaan op de zoon van zijn zus in plaats van op zijn eigen kinderen. Deze regeling komt voor in samenlevingen in Afrika, Zuidoost-Azië en de inheemse bevolking van Noord-Amerika, waaronder de Navajo, de Minangkabau van Sumatra en de Akan van Ghana.

Matrilineair betekent niet hetzelfde als matriarchaal. Vrouwen hebben niet per se politieke macht, hoewel ze vaak wel zeggenschap hebben over land en huishoudelijke middelen. Bij de Minangkabau wordt voorouderlijk land van moeder op dochter doorgegeven, terwijl mannen de politieke en religieuze leiding hebben. Dit systeem creëert een bijzondere spanning: de loyaliteit van een man is verdeeld tussen zijn geboortelijn en het huishouden van zijn vrouw, waar zijn kinderen wonen maar niet tot zijn lijn behoren.

Gemeenschappelijke kenmerken

• Kinderen behoren tot de afstammingslijn van de moeder.
• Erfgoed wordt via de vrouwelijke lijn doorgegeven.
• Een oom van moederskant heeft vaak gezag over zijn neven.
• Echtgenoten kunnen bij of in de buurt van de familie van hun vrouw wonen.

Matrilineaire systemen komen minder vaak voor dan patrilineaire systemen, maar ze zijn niet zeldzaam of exotisch. Ze vormen een samenhangende manier om verwantschap te organiseren.