Een stamhoofdschap is een hiërarchische samenleving onder leiding van een leider wiens gezag erfelijk is. Het bevindt zich tussen de kleine egalitaire stam en de volledig hiërarchische staat. Stamhoofdschappen kwamen in veel delen van de wereld voor: Polynesië, het Pacifische Noordwesten, West-Afrika en het pre-Columbiaanse Noord-Amerika. De bevolkingsaantallen variëren van enkele duizenden tot tienduizenden, vaak verspreid over meerdere dorpen onder één leider.

In een stamhoofdschap is rang belangrijk. Mensen zijn niet gelijk; sommige geslachten hebben een hogere status dan andere. Het stamhoofd int tribuut, verdeelt goederen en beslecht geschillen. Hij of zij kan ook arbeid organiseren voor openbare werken zoals irrigatiekanalen, tempels of grafheuvels. Macht is reëel, maar niet absoluut. Stamhoofden die niet genereus herverdelen of die hardvochtig regeren, kunnen volgelingen verliezen.

Gemeenschappelijke kenmerken

• Erfelijke rang en een vorstelijke afstamming.
• Herverdeling van goederen via het stamhoofd.
• Ceremoniële centra met grafheuvels of monumenten.
• Ambachtelijke specialisatie en betalingen van eerbetuigingen.

Stamhoofdschappen zijn van nature instabiel. Sommige groeien uit tot staten, andere storten in of vallen uiteen. De studie ervan helpt verklaren hoe ongelijkheid zo diep geworteld is geraakt in menselijke samenlevingen.