Thiền là một trường phái của Phật giáo Đại thừa, lấy thiền định làm phương pháp thực hành trung tâm và sự thấu hiểu trực tiếp làm mục tiêu. Thiền xuất hiện ở Trung Quốc với tên gọi Thiền tông, sau đó được truyền bá sang Nhật Bản và phát triển mạnh mẽ dưới tên gọi Thiền tông, rồi lan rộng ra toàn thế giới.

Truyền thống này bắt nguồn từ sự truyền đạt pháp không lời của Đức Phật cho Mahakashyapa và sự kiện huyền thoại Bồ Đề Đạt Ma đến Trung Quốc. Quá trình phát triển lịch sử phức tạp hơn, liên quan đến sự tương tác giữa các kỹ thuật thiền định của Ấn Độ với văn hóa Trung Quốc và tư tưởng Đạo giáo. Hai nhánh chính của Nhật Bản đã xuất hiện: Rinzai, sử dụng các câu đố nghịch lý gọi là koan để khơi gợi sự đột phá, và Soto, nhấn mạnh shikantaza, "chỉ ngồi yên", mà không cố gắng đạt được bất kỳ trạng thái cụ thể nào.

Việc tu tập Thiền rất khắc khổ. Nhiều giờ ngồi thiền, chú trọng tư thế và hơi thở, cùng sự hướng dẫn của người thầy là những phương pháp thông thường. Giác ngộ được mô tả là sự nhận thức đột ngột về bản chất thực sự của chính mình, vốn đã hoàn thiện. Các loại hình nghệ thuật—tranh thủy mặc, thư pháp, thiết kế vườn, trà đạo—trở thành phương tiện để thể hiện cùng một sự thấu hiểu đó trong các hoạt động thường nhật.

Thiền tông không tin tưởng vào những giáo lý rườm rà và những lời giải thích bằng lời nói. Vấn đề không phải là nói về mặt trăng mà là nhìn thấy nó.