Thiền chánh niệm là một phương pháp thực hành phản tỉnh, trong đó người ta chú tâm vào trải nghiệm hiện tại một cách không phán xét và chấp nhận. Sự chú ý được hướng đến hơi thở, cảm giác cơ thể, suy nghĩ hoặc các tác nhân kích thích bên ngoài khi chúng xuất hiện, mà không cố gắng thay đổi hay phân tích chúng.

Phương pháp này có nguồn gốc từ truyền thống Phật giáo nhưng đã được điều chỉnh thành các chương trình thế tục như giảm căng thẳng dựa trên chánh niệm. Người tham gia học cách nhận biết sự lang thang của tâm trí và nhẹ nhàng quay trở lại điểm tập trung đã chọn. Theo thời gian, thái độ nhận thức cởi mở, không phản ứng có thể mở rộng ra ngoài các buổi thiền định chính thức vào các hoạt động hàng ngày.

Nghiên cứu cho thấy việc thực hành chánh niệm thường xuyên có liên quan đến việc giảm suy nghĩ miên man, giảm căng thẳng và cải thiện nhẹ về khả năng chú ý và điều chỉnh cảm xúc. Các nghiên cứu hình ảnh não bộ báo cáo những thay đổi ở các vùng liên quan đến xử lý thông tin tự tham chiếu và cảm nhận nội tại. Hiệu quả nhìn chung ở mức độ vừa phải và phụ thuộc vào việc thực hành nhất quán; chánh niệm không phải là phương pháp chữa trị nhanh chóng cho các bệnh tâm thần nghiêm trọng.

Việc chú tâm một cách có chủ đích và không phán xét vào những gì đang xảy ra ngay lúc này là cốt lõi của phương pháp này.