Một số xã hội đã phát triển các thành phố, chữ viết và chính quyền tập trung. Văn minh là thuật ngữ mà các nhà sử học và khảo cổ học sử dụng để chỉ các xã hội phức tạp, có tổ chức, thể hiện các trung tâm đô thị, lao động chuyên môn hóa, chính phủ được thể chế hóa và thường có chữ viết hoặc hệ thống ghi chép tinh vi.

Những nền văn minh đầu tiên xuất hiện ở các thung lũng sông – Lưỡng Hà, Ai Cập, lưu vực sông Indus và Trung Quốc – nơi nền nông nghiệp thâm canh nuôi sống dân cư đông đúc. Các nền văn minh sau này xuất hiện ở Trung Mỹ, dãy Andes và những nơi khác trong điều kiện sinh thái khác nhau. Thương mại, chiến tranh và trao đổi văn hóa đã liên kết nhiều nền văn minh này trên những khoảng cách xa.

Từ này có thể mang hàm ý đánh giá, ngụ ý sự vượt trội so với các xã hội phi đô thị; giới học thuật hiện đại có xu hướng coi nó như một phạm trù mô tả cho một hình thức phức tạp xã hội cụ thể. Sự sụp đổ, chuyển đổi và tính liên tục đều xuất hiện trong lịch sử lâu dài. Nghiên cứu các nền văn minh cho thấy cả những thành tựu và điểm yếu của các tổ chức quy mô lớn.

• Xã hội phức tạp có tổ chức với các thành phố và chính phủ.
• Thường bao gồm viết lách và lao động chuyên môn.
• Xuất hiện một cách độc lập ở nhiều khu vực trên thế giới.
• Được nghiên cứu như một hình thức phức tạp của xã hội.