Sommige samenlevingen ontwikkelden steden, schrift en een gecentraliseerd gezag. Beschaving is een term die historici en archeologen gebruiken voor complexe, georganiseerde samenlevingen met stedelijke centra, gespecialiseerde arbeid, een geïnstitutionaliseerde overheid en vaak geletterdheid of een geavanceerd systeem van archivering.

Vroege voorbeelden ontstonden in rivierdalen – Mesopotamië, Egypte, de Indus en China – waar intensieve landbouw de dichtbevolkte gebieden in stand hield. Latere beschavingen verschenen in Meso-Amerika, de Andes en elders onder andere ecologische omstandigheden. Handel, oorlogvoering en culturele uitwisseling verbonden veel van deze beschavingen over grote afstanden.

Het woord kan een evaluerende bijklank hebben en een superioriteitsgevoel ten opzichte van niet-stedelijke samenlevingen suggereren; in de moderne wetenschap wordt het doorgaans beschouwd als een beschrijvende categorie voor een specifieke vorm van sociale complexiteit. Ineenstorting, transformatie en continuïteit komen allemaal voor in de langetermijngeschiedenis. De studie van beschavingen onthult zowel de successen als de kwetsbaarheden van grootschalige organisaties.

• Een complexe, georganiseerde samenleving met steden en een overheid.
• Vaak omvat het schrijfwerk en gespecialiseerd vakmanschap.
• Ontstond onafhankelijk van elkaar in verschillende wereldregio's.
• Bestudeerd als een vorm van sociale complexiteit