Miêu tả trực tiếp xảy ra khi người kể chuyện hoặc một nhân vật khác nói rõ cho người đọc biết nhân vật đó như thế nào. Các đặc điểm được nêu rõ chứ không phải được ngụ ý thông qua hành động hoặc lời thoại.

“Bà ấy là một người phụ nữ hào phóng” là cách miêu tả trực tiếp. Cách khác – thể hiện nhân vật dành thời gian và nguồn lực mà không cần được yêu cầu – là cách miêu tả gián tiếp. Cả hai phương pháp đều hữu ích. Miêu tả trực tiếp hiệu quả và có thể nhanh chóng thiết lập các đặc điểm cơ bản; nếu lạm dụng, nó sẽ trở nên khô khan và khiến người đọc không cần phải suy luận nhiều. Những nhà văn giỏi thường kết hợp cả hai, nêu ra một đặc điểm rồi chứng minh nó, hoặc để những hành động sau đó làm phức tạp thêm một tuyên bố trực tiếp ban đầu.

Trong lối kể chuyện ngôi thứ nhất, những nhận xét trực tiếp của người nói về người khác cũng đồng thời khắc họa tính cách của người nói, bởi vì những đánh giá đó bộc lộ các giá trị và định kiến ​​của họ. Việc miêu tả nhân vật trực tiếp phổ biến trong các tác phẩm hư cấu cũ và trong một số thể loại văn học đại chúng; văn học hư cấu đương đại có xu hướng ưa chuộng phương pháp gián tiếp, mặc dù phương pháp trực tiếp không bao giờ biến mất hoàn toàn.

Khi văn bản chỉ đơn thuần nêu lên phẩm chất của một nhân vật, thì việc khắc họa nhân vật đó rất trực tiếp.