Charakterystyka bezpośrednia ma miejsce, gdy narrator lub inna postać wyraźnie mówi czytelnikowi, jaka jest dana postać. Cechy są wyraźnie określone, a nie sugerowane poprzez akcję lub dialog.

„Była hojną kobietą” to bezpośrednia charakterystyka. Alternatywa – ukazanie postaci poświęcającej czas i zasoby bez proszenia – jest pośrednia. Obie metody są przydatne. Bezpośrednia charakterystyka jest skuteczna i pozwala szybko ustalić podstawowe cechy; nadużywana, sprawia wrażenie oschłej i pozostawia czytelnikowi niewiele do zrobienia. Doświadczeni pisarze często łączą te dwie metody, najpierw opisując cechę, a następnie ją demonstrując, lub pozwalając, by późniejsze działania skomplikowały początkowe, bezpośrednie stwierdzenie.

W narracji pierwszoosobowej bezpośrednie komentarze mówiącego na temat innych również charakteryzują mówiącego, ponieważ osądy ujawniają wartości i uprzedzenia. Bezpośrednia charakterystyka postaci jest powszechna w starszej literaturze i niektórych popularnych gatunkach; współczesna literatura piękna preferuje metodę pośrednią, choć podejście bezpośrednie nigdy całkowicie nie zanika.

Gdy tekst po prostu zapowiada cechy postaci, charakterystyka jest bezpośrednia.