Độc quyền tồn tại khi một người bán kiểm soát toàn bộ nguồn cung cấp hàng hóa hoặc dịch vụ. Không có sản phẩm thay thế gần gũi nào. Người độc quyền ấn định giá cả. Người tiêu dùng hoặc phải trả giá cao hơn hoặc phải chấp nhận thiếu hàng. Quyền lực này thường dẫn đến giá cả cao hơn và sản lượng thấp hơn so với thị trường cạnh tranh.

Độc quyền phát sinh theo nhiều cách. Một số là tự nhiên, như trường hợp các công ty cung cấp dịch vụ công cộng mà việc xây dựng cơ sở hạ tầng trùng lặp là không cần thiết. Một số được tạo ra bởi bằng sáng chế hoặc giấy phép của chính phủ. Những loại khác xuất hiện khi một công ty cạnh tranh vượt trội so với các đối thủ và sau đó dựng lên các rào cản gia nhập thị trường.

Chính phủ điều tiết hoặc giải thể các tập đoàn độc quyền để bảo vệ người tiêu dùng. Luật chống độc quyền cấm các hành vi cạnh tranh không lành mạnh. Các tập đoàn độc quyền được điều tiết, như các công ty điện lực, có giá cả do các ủy ban ấn định. Mâu thuẫn là có thật. Một tập đoàn độc quyền tự nhiên có thể hoạt động hiệu quả, nhưng nếu không được điều tiết, nó có thể bóc lột khách hàng. Giám sát tuy không hoàn hảo nhưng lại cần thiết.

Nguồn gốc của độc quyền

• Kiểm soát một nguồn lực quan trọng
• Bằng sáng chế hoặc giấy phép do chính phủ cấp
• Độc quyền tự nhiên do chi phí cố định cao
• Hiệu ứng mạng
• Định giá cạnh tranh không lành mạnh