Một đồng cỏ mở cho tất cả người chăn nuôi. Mỗi người đều có lợi khi thêm một con vật. Chi phí do chăn thả quá mức được chia sẻ cho tất cả mọi người. Vì vậy, mỗi người chăn nuôi lại thêm nhiều con vật hơn, và đồng cỏ bị tàn phá. Tình huống đó, được Garrett Hardin mô tả trong một bài luận năm 1968, chính là thảm kịch của tài nguyên chung. Nó giải thích tại sao các nguồn tài nguyên được chia sẻ lại bị cạn kiệt ngay cả khi mọi người đều biết hậu quả là xấu.
Lý lẽ đưa ra rất thuyết phục, nhưng Hardin đã cường điệu hóa tính tất yếu của nó. Elinor Ostrom đã dành hàng thập kỷ nghiên cứu các cộng đồng quản lý thành công các nguồn tài nguyên chung. Nông dân Thụy Sĩ quản lý các đồng cỏ trên núi cao bằng các quy tắc có từ hàng thế kỷ trước. Các khu vực thủy lợi của Tây Ban Nha phân bổ nước cho nông dân thông qua các tòa án do dân bầu ra. Các làng ở Nhật Bản đặt ra hạn ngạch đánh bắt cá. Những hệ thống này hoạt động hiệu quả vì chúng kết hợp các quy tắc rõ ràng, giám sát và các biện pháp trừng phạt theo cấp bậc.
Thảm kịch là có thật khi không có sự quản trị nào tồn tại. Vùng biển quốc tế, bầu khí quyển và không gian vũ trụ đều dễ bị tổn thương. Giải pháp không phải lúc nào cũng là tư nhân hóa hay sự kiểm soát của chính phủ. Đôi khi đó là sự quản lý cộng đồng, được điều chỉnh phù hợp với điều kiện địa phương. Ostrom đã đoạt giải Nobel vì chứng minh rằng các cộng đồng có thể giải quyết các vấn đề hành động tập thể mà không cần đến thị trường hay nhà nước. Nhận định đó đã định hình lại cách các nhà kinh tế và nhà hoạch định chính sách suy nghĩ về quản lý tài nguyên.
Ví dụ chung
- Ngư nghiệp đại dương
- Cacbon trong khí quyển
- Các tầng chứa nước ngầm
- Đất chăn thả công cộng
- nguồn tôm krill Nam Cực
Comments (2)
Leave a comment