Một tiệm bánh đã phải trả tiền thuê nhà, bảo hiểm và tiền lương nhân viên. Những chi phí đó không thay đổi dù tiệm nướng một trăm ổ bánh hay một trăm lẻ một ổ. Nhưng bột mì, men nở và điện năng để nướng thêm một ổ bánh thì lại tốn kém. Chi phí phát sinh đó chính là chi phí cận biên, chi phí thêm để sản xuất thêm một đơn vị sản phẩm.

Chi phí cận biên rất quan trọng vì nó chi phối các quyết định. Một doanh nghiệp sẽ tiếp tục sản xuất miễn là doanh thu từ đơn vị sản phẩm tiếp theo vượt quá chi phí cận biên. Nếu chi phí sản xuất thêm một sản phẩm là năm đô la và sản phẩm đó bán được với giá sáu đô la, doanh nghiệp sẽ lãi trên đơn vị sản phẩm đó. Nếu sản phẩm bán được với giá bốn đô la, doanh nghiệp sẽ lỗ và nên giảm sản lượng. Logic này, được gọi là phân tích cận biên, là nền tảng của kinh tế vi mô hiện đại.

Chi phí cận biên thường giảm lúc đầu, khi chi phí cố định được phân bổ cho nhiều đơn vị sản phẩm hơn, sau đó tăng lên khi năng lực sản xuất bị hạn chế. Ban đầu, nhà máy có thể thuê thêm công nhân và tăng sản lượng với chi phí thấp. Nhưng cuối cùng, nhà máy trở nên chật chội, tiền làm thêm giờ được trả và máy móc hỏng hóc thường xuyên hơn. Đường cong chi phí cận biên bắt đầu dốc lên. Điểm giao nhau giữa đường cong này và đường cong doanh thu cận biên chính là mức sản lượng tối đa hóa lợi nhuận.

Các khái niệm chi phí liên quan

• Chi phí cố định: không thay đổi theo sản lượng.
• Chi phí biến đổi: tăng theo sản lượng
• Chi phí bình quân: tổng chi phí chia cho số lượng
• Chi phí cận biên: chi phí cho mỗi đơn vị sản phẩm tăng thêm.