Các tác phẩm nghệ thuật thường được phân loại thành những thể loại dễ nhận biết. Thể loại là một phạm trù được định nghĩa bởi những quy ước chung về hình thức, phong cách hoặc chủ đề. Tiểu thuyết trinh thám thường có một vụ án và một cuộc điều tra; thơ sonnet tuân theo một sơ đồ vần và độ dài nhất định; phim cao bồi miền Tây thường lấy bối cảnh vùng biên giới và cuộc xung đột giữa trật tự và sự vô luật pháp. Người đọc và người xem sử dụng kỳ vọng về thể loại để định hướng bản thân và đánh giá xem một tác phẩm cụ thể đáp ứng hay phá vỡ những kỳ vọng đó như thế nào.

Thể loại luôn phát triển. Những sự kết hợp mới xuất hiện, những sự kết hợp cũ biến mất, và các hình thức lai ghép làm mờ ranh giới. Một tác phẩm có thể thuộc về nhiều thể loại cùng một lúc. Các danh mục tiếp thị thường đơn giản hóa bức tranh tổng thể, nhưng các quy ước cơ bản vẫn hữu ích cho cả người sáng tạo và khán giả. Những nhà văn hiểu rõ thể loại mình đang viết có thể chủ động quyết định khi nào nên đáp ứng kỳ vọng và khi nào nên gây bất ngờ.

Nghiên cứu thể loại hé lộ những thỏa thuận ngầm giữa người sáng tạo và người tiêu dùng nghệ thuật. Những thỏa thuận đó không phải là những luật lệ cứng nhắc; chúng là những khuôn mẫu đã được chứng minh là hiệu quả trong việc tổ chức trải nghiệm và tạo ra ý nghĩa. Nhận ra chúng làm sâu sắc thêm cả niềm vui của sự quen thuộc và tác động của sự đổi mới.