Denge ve denetleme sistemi, hükümetin her bir kolunun diğerlerinin yetkilerini sınırlamasına olanak tanıyan bir sistemdir. Yasama organı yasaları yapar. Yürütme organı bunları uygular. Yargı organı ise bunları yorumlar. Her bir kol diğerlerini denetleyebilir. Hiçbir kol üstün değildir. Bu sistem tiranlığı önler. Uzlaşmayı gerektirir.

ABD Anayasası'nı hazırlayanlar sistemi tasarladılar. Gücün yoğunlaşmasından korktular. Gücü böldüler. Kongre bir yasa çıkarabilir. Başkan bunu veto edebilir. Kongre, üçte iki çoğunlukla vetoyu geçersiz kılabilir. Başkan anlaşmalar yapabilir. Senato bunları onaylamalıdır. Başkan hakim atayabilir. Senato bunları onaylamalıdır. Mahkemeler yasaları anayasaya aykırı ilan edebilir. Başkan af çıkarabilir. Kongre azledebilir. Denetim mekanizmaları çoktur.

Kontrol ve denge mekanizmalarına örnekler

• Başkan yasa tasarısını veto etti.
• Kongre veto kararını geçersiz kıldı.
• Senato atamaları onaylar veya reddeder.
• Yüksek Mahkeme bir yasayı anayasaya aykırı ilan etti.
• Kongre yetkilileri görevden alır ve azleder.

Kontrol ve denge mekanizmaları her zaman sorunsuz işlemez. Tıkanıklığa neden olabilirler. Bölünmüş bir hükümet yasaları geçirmekte zorlanabilir. Bu, sistemin tasarımı gereğidir. Sistem, hızdan ziyade müzakereyi, tek taraflı eylemden ziyade uzlaşmayı tercih eder. Kurucular bunu böyle istediler. Güç istismarını görmüşlerdi ve bunu önlemek istediler. Kontrol ve denge mekanizmaları mükemmel değildir. Manipüle edilebilirler, göz ardı edilebilirler. Normlara ve iyi niyete bağlıdırlar. Ancak Anayasanın temel taşlarından biri olmaya devam ederler. Sınırlı hükümetin mekanizmasıdırlar. "Gözetmenleri kim denetler?" sorusunun cevabıdırlar. Yasama, yürütme ve yargı organları birbirlerini denetler.