İroni, beklenti ile gerçeklik veya söylenen ile kastedilen arasındaki zıtlıktır. Görünüş ile gerçek arasındaki uçurumdan beslenir.

Sözel ironi, bir konuşmacının bir şey söyleyip aslında başka bir şey, genellikle de tam tersini kastetmesi durumunda ortaya çıkar. Durumsal ironi, olayların beklenenin aksine gelişmesi durumunda meydana gelir. Dramatik ironi ise izleyicinin karakterlerin bilmediği bir şeyi bilmesi durumunda ortaya çıkar. Her üç biçim de çift yönlü bir farkındalığa dayanır: yüzeysel ve altta yatan gerçeklik. İroni, risklere ve tona bağlı olarak komik, acı, nazik veya trajik olabilir.

İroniyi tespit etmek bağlamsal duyarlılık gerektirir; aynı cümle, duruma ve anlatım biçimine göre gerçek veya ironik olabilir. Yazarlar ironiyi ton, uyumsuzluk, abartı veya olayların sıralanışı yoluyla belirtirler. Aşırı belirgin ironi abartılı gelir; başarılı bir şekilde yönetilen ironi ise okuyucuya yüzeyin ardına bakarak daha karmaşık bir gerçeği görme zevkini verir.

Anlam, doğrudan ifadede değil de tutarsızlıkta gizli olduğunda, ironi devreye girer.