Czteroosobowa rodzina na prowincji Malawi wydaje większość swoich dochodów na mąkę kukurydzianą. Brak prądu, bieżącej wody, brak przychodni w zasięgu spaceru. To skrajne ubóstwo: stan, w którym ludziom brakuje podstawowych środków do życia – jedzenia, czystej wody, schronienia i minimalnej opieki zdrowotnej. Próg ten nie jest zależny od tego, co mają sąsiedzi. Jest to stała granica, zazwyczaj definiowana przez agencje międzynarodowe jako utrzymanie się za mniej niż około 2,15 dolara dziennie.

Socjologowie odróżniają to zjawisko od ubóstwa względnego, które mierzy niekorzystną sytuację w stosunku do przeciętnego poziomu życia w społeczeństwie. Ubóstwo absolutne dotyczy przetrwania. Skraca ono życie, ogranicza rozwój poznawczy dzieci i zamyka rodziny w cyklach trwających przez pokolenia.

Główne cechy

• Mierzone w stosunku do ustalonego progu przeżycia, a nie średnich społecznych
• Skoncentrowane w krajach o niskich dochodach i regionach dotkniętych konfliktami lub suszą
• Powiązane z wysoką śmiertelnością dzieci, niedożywieniem i ograniczonym dostępem do edukacji
• Skierowany do celów rozwoju międzynarodowego i programów transferu gotówki

Rządy i organizacje pozarządowe monitorują sytuację za pomocą badań gospodarstw domowych. Liczba osób żyjących w skrajnym ubóstwie gwałtownie spadła od 1990 roku, choć postęp w tym zakresie został zahamowany podczas pandemii COVID-19.